మల్లి మా చెల్లి

ఆడంగి తమ్ముడు మల్లి మా చెల్లి

ఆడే ఆడంగి కథకు అనుబంధం.. ఊళ్ళో కష్టం వచ్చిన ఆడపడచుల్ని మల్లి ఎల్లా దగ్గరకు తీసుకుందో ఈ కథ చెబుతుంది.. ఇదీ మా అమ్మమ్మా చెప్పిన కథే. అమ్మమ్మ రంగూన్ అన్నచోట చివరలో దుబాయ్ అని మార్చాను అంతే. ఇలాంటి కథలు గ్రామం, గ్రామంలో ఎన్నో ఉండేవిట. ఇలాంటి వారిని అక్కచెల్లెళ్ళు గా గౌరవించాలి. అని మా అమ్మమ్మ చెబుతుండేది.

సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ పుట్టుకతో అక్కాచెల్లెళ్లు కాదు. కానీ బతుకుల బాదరబందీలో ఒకరికొకరు అక్కాచెల్లెళ్లయ్యారు.

ఆ ఊరి చివర చిన్న వీధి ఉండేది. పగటిపూట పిల్లల అరుపులు, మేకల మేకలు, పొయ్యి పొగల వాసన. రాత్రిపూట మాత్రం అదే వీధి గోడలకే బాధలు వినిపించేవి.

సిట్టెమ్మ కళ్ళు ఎప్పుడూ ఎర్రగా ఉండేవి. మొదట్లో పొయ్యి పొగ అని అనుకునేవారు. తరువాత అర్థమైంది—ఆమె కళ్ళలో పొగ కాదు, రాత్రి ఏడుపు ఎండక ముందే మిగిలిన చారికలు.

ఒక తెల్లవారుజామున సింగమ్మ ఆమె గుమ్మం దగ్గరికి వచ్చింది.

“ఏమే సిట్టెమ్మక్కా? కళ్ళెర్రవారాయేంటే? రేతిరేల బావమల్లా ఏం జేశాడే?”

సిట్టెమ్మ చీపురు గోడకు ఆనించి, నెమ్మదిగా కూర్చుంది.

“ఏముందె సింగక్కా? ఆడికున్న యావలు రెండేనే. ఓటి గొంతు నిండిపయ్యేదాకా మందు. ఆపై నాకిష్టమైనా కాకున్నా నా పొందు. నిన్న రేతిరి మరీ వీధిలోకి నన్ను యిసిరేడే.”

సింగమ్మ కళ్ళు తడిశాయి. ఆమె ఓదార్చేలోపే సిట్టెమ్మ ఆమె ముఖం చూసింది.

“మరి నీ కళ్ళకిందా ఎండని చారికలేంటే?”

సింగమ్మ చేదుగా నవ్వింది.

“ఏం సెప్పనే? నా మగడు మగాడంటడే. ఈధి కో దాన్ని పట్టాడే. దాంతో ఒక రోజు, దీంతో ఒక రోజు. నామీద మోజు పాయె. నన్ను బాది బయటకంపె.”

ఇద్దరూ కాసేపు మాటలేకుండా కూర్చున్నారు. ఆడవాళ్ల ఏడుపుకు మొదట శబ్దం ఉంటుంది. తరువాత నిశ్శబ్దమే మిగులుతుంది.

అప్పుడే వీధి చివర నుంచి గాజుల చప్పుళ్లు వినిపించాయి.

మల్లి వచ్చింది.

ఊర్లో అందరూ అతన్ని “ఆడంగి మల్లి” అని పిలిచేవారు. ఎవరో నవ్వుతూ, ఎవరో తిడుతూ. కానీ సింగమ్మ, సిట్టెమ్మలకు మాత్రం అతను తమ్ముడు. పుట్టినప్పుడు మల్లికార్జునుడు అని పేరు. చిన్నప్పటి నుంచీ నడకలో మృదుత్వం, మాటలో సిగ్గు, చేతి కదలికల్లో ఆడదనం ఉండేవి. పెద్దయ్యాక తనకు నచ్చినట్టు చీరలు, గాజులు, పూలు వేసుకోవడం మొదలుపెట్టాడు.

మొదట ఊరు నవ్వింది. తరువాత అలసిపోయింది. మల్లి మాత్రం తన గాజుల శబ్దంలో తన బతుకును మెల్లగా నడిపించుకున్నాడు.

ఆ రోజు సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ ముఖాలు చూసి అతని నవ్వు ఆగిపోయింది.

“అయ్యో సిట్టెక్కా! అమ్మో సింగక్కా! ఎంత జరిగి పానాది? ఏం జరిగి పోనాది?” అని పరుగెత్తుకుంటూ దగ్గరకు వచ్చాడు.

ఇద్దరి ముఖాలు చూసి అతనికి అన్నీ అర్థమయ్యాయి.

“తాగుబోతు, తిరుగుబోతు అగాయిత్తెం సేశారే! ఈళ్ల దుంప తెగ… ఈళ్ల కాళ్లు బడ…” అని కోపంతో చేతులు ఊపాడు. గాజులు గట్టిగా మోగాయి.

సిట్టెమ్మ ఏడుస్తూ చేతులు చాపింది.

“ఆడంగి తమ్ముడా! రారా మా మల్లి. ఓదార్పు నిచ్చేది నువ్వే కదరా!”

సింగమ్మ కూడా తల ఊపింది.

“మాకు తమ్ముడివి నువ్వే రా. మా కన్నీళ్ళు నీకే కనబడతయ్.”

మల్లి ఒక్కసారిగా మౌనమయ్యాడు. అతని కళ్లలో కోపం కరిగి బాధ అయింది. పల్లవిని సరిచేసుకుని మెల్లగా అన్నాడు—

“అక్కలూ… ఏడుపెందుకక్కలూ? కానీ ఇక నుంచి ఒక మాట. మీ సెల్లినే అనుకోండి. తమ్ముడని పిలపొద్దు.”

ఇద్దరూ అతని వైపు చూశారు.

మల్లి మాట కొనసాగించింది.

“అమ్మ నాన్న ఇచ్చిన పొలం ఉంది. చిన్న ఇల్లు ఉంది. నాతో ఉండిపోతే మీ మంచి నే సూసుకుంటా. మీరెందుకు అట్టివాళ్ల చేతిలో మళ్లీ పడాలి?”

సిట్టెమ్మ నిట్టూర్చింది.

“తాగొచ్చే మగనికంటే తమ్ముడే మేలు. ఆడంగి తమ్ముడే మేలు.”

సింగమ్మ కన్నీరు తుడుచుకుంది.

“తిట్టి కొట్టే మగని కంటే తమ్ముడే మేలు. ఆడంగి తమ్ముడే మేలు.”

మల్లి వెంటనే చేతులు జోడించింది.

“తమ్ముడు కాదు అన్నాను కదక్కా. మీ సెల్లి అనుకోండి. మీ చీరలు ఉతికి పెడతా. ఇంటి పనులు చేత్తా. నా గాజుల చేతులతో బువ్వ వండి పెడతా. జొరం వస్తే సూది మందులిప్పిత్తా. మీ ఇద్దరినీ నా కన్నుల్లో పెట్టుకుంటా.”

ఆ మాటలకు సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ ఒకరినొకరు చూశారు. తమ భర్తల ఇళ్లలో వాళ్లకు పేరు ఉంది కానీ ప్రేమ లేదు. మల్లి ఇంట్లో సమాజపు గౌరవం తక్కువైనా, ఊపిరి ఉండొచ్చు.

ఆ సాయంత్రమే ఇద్దరూ తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లారు. తీసుకెళ్లగలిగినవి చాలా తక్కువ—రెండు చీరలు, ఒక చిన్న పెట్టె, కొద్దిగా పాత ఫోటోలు, దేవుడి చిన్న విగ్రహం. భర్తలు మొదట అరవాలని చూశారు. కానీ సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ ముఖాల్లో భయం లేదని చూసి వెనక్కి తగ్గారు. ఎన్నాళ్లు కొట్టి నెగ్గిన వాళ్లకు, ఒక రోజు ఆడవాళ్లు వెనక్కి తిరిగి నిలబడితే మాటలు రావు.

మల్లి ఇంటి గుమ్మం చిన్నది. కానీ ఆ రోజు అది ఇద్దరు స్త్రీలకు కొత్త జీవిత తలుపైంది.

ముగ్గురూ కలిసి వంట చేశారు. మల్లి పొయ్యి పెట్టింది. సింగమ్మ బియ్యం కడిగింది. సిట్టెమ్మ పప్పు పెట్టింది. రాత్రి ముగ్గురూ ఒకే పీట మీద కూర్చుని తిన్నారు. మధ్యలో సిట్టెమ్మ ఒక్కసారిగా ఏడ్చింది.

“ఏమయ్యిందక్కా?” అని మల్లి అడిగింది.

“ఇంత ప్రశాంతంగా తినటం ఎప్పుడో మర్చిపోయా,” అంది.

సింగమ్మ ఆమె భుజం మీద చేయి వేసింది.

“ఇక మర్చిపోకు.”

ఆ రాత్రి నుంచి ఆ ఇల్లు మారిపోయింది.

మల్లి పొలం చూసేది. పండగలప్పుడు ఊర్లో ఆడవాళ్లకు గాజులు, పూలు తెచ్చేది. చీర ఇస్తే పిల్లల్లా సంతోషించేది. పూలదండ ఇస్తే తలలో పెట్టుకునే ముందు కళ్లకు అద్దుకునేది. గాజులు ఇస్తే ఇచ్చినవాళ్లను కౌగిలించుకునేది. సింగారపు చిన్న వస్తువులన్నీ ఆమెకు ఆటబొమ్మలు కాదు; ఆడదనాన్ని అవమానంగా కాక, ఆదరంగా మోయే గుర్తులుగా అనిపించేవి.

సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ ఇంటి పనులు, చిన్న తోట, పశువులు చూసుకున్నారు. కొద్దికాలంలో ఆ ఇల్లు ఊర్లో “మల్లి అక్కల ఇల్లు”గా పేరు తెచ్చుకుంది.

మొదట్లో కొందరు ఎగతాళి చేశారు.

“మగాళ్లను వదిలి ఆడంగి దగ్గర ఉండటమా?”

అప్పుడు సింగమ్మ గట్టిగా చెప్పింది—

“మా కన్నీళ్ల విలువ తెలిసినోడు అక్కడ ఉన్నాడు. మా చీర విలువ తెలిసినోడు అక్కడ ఉన్నాడు. గాజులంటే గౌరవించే ఆడంగి తమ్ముడే మేలు.”

సిట్టెమ్మ వెంటనే సరిచేసింది.

“కాదు… కాదు… మా సెల్లెలే మేలు.”

ఆ మాట మల్లికి చెవిలో పడిన రోజు, ఆమె ఒంటరిగా బావి దగ్గరికి వెళ్లి చాలాసేపు ఏడ్చింది. ఆ ఏడుపు అవమానం కాదు. ఎన్నేళ్లకు తన పేరు సరైన చేతుల్లో పడిన ఆనందం.

ఆ తర్వాత సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ మల్లిని “తమ్ముడు” అని పిలవడం తగ్గించారు. “మా చెల్లి,” “బంగారు తల్లీ,” “మల్లి” అని పిలిచారు. ఆ పిలుపుల్లో మల్లికి ఇల్లు దొరికింది.

ఒక సాయంత్రం మల్లి కొంచెం సిగ్గుపడుతూ అక్కల దగ్గర కూర్చుంది.

“ఒక మాట సెప్పనా?”

“ఏమిటి బంగరు తల్లీ?” అని సిట్టెమ్మ అడిగింది.

“మనముగ్గురి ముచ్చటకై మామకొడుకు వస్తాడే. కొద్దిరోజులు ఇక్కడే ఉంటాడు. సేదదీరగానే దుబాయ్ వెళ్లిపోతాడు.”

సింగమ్మ నవ్వింది.

“నువ్వూ ఇప్పుడు మాకు మాట చెప్పేటప్పుడు సిగ్గుపడుతున్నావే!”

మల్లి ముఖం ఎర్రబడింది.

“అక్కా, నా జీవితం మీద మీరు ఉన్నారు కదా. అందుకే ముందే చెప్పాను.”

సిట్టెమ్మ ఆమె చెంప తాకింది.

“ఎంత మంచి చెల్లివే మా చెల్లి! మేము నీతోనే ఉంటామే బంగారు తల్లీ.”

ఆ రాత్రి ముగ్గురూ ఇంటి మేడమీద కూర్చున్నారు. గాలి చల్లగా ఉంది. దూరంగా గుడి గంట వినిపించింది. సింగమ్మ మెల్లగా పాటలా అన్నది—

“బెంగలన్నీ తీరిపోయే మా చెల్లీ…”

సిట్టెమ్మ వెంటనే కలిపింది—

“నువ్వంటేనే నువ్వేనే ఓ మల్లి…”

మల్లి నవ్వుతూ ఇద్దరి చేతులూ పట్టుకుంది.

“నేను మీకు ఓదార్పు ఇచ్చాననుకుంటున్నారా? మీరే నన్ను మనిషిని చేసారు అక్కలూ. నాకు ఊరు పెట్టిన పేరు ఆడంగి. మీరు పెట్టిన పేరు చెల్లి.”

ఆ మాట తర్వాత ముగ్గురి బంధం మరింత గట్టిపడింది.

తాగి కొట్టే మగాళ్ల ఇళ్లకన్నా, గాజులు మోగే మల్లి ఇల్లు వాళ్లకు భద్రంగా అనిపించింది. సందేహంతో తలుపులు మూసే కాపురాలకన్నా, పరస్పర గౌరవంతో తెరిచి ఉన్న ఆ గుమ్మం వాళ్లకు నిజమైన ఇల్లు అయింది.

ఒకసారి ఊరి జాతరలో కొంతమంది మల్లిని ఎగతాళి చేస్తూ పాట పాడారు—

“ఆడే ఆడంగి… ఆడే ఆడంగి…”

మల్లి మొదట తలదించుకుంది. కానీ సింగమ్మ ముందుకు వచ్చి చప్పట్లు కొట్టింది.

“ఆడే ఆడంగే. కానీ మా కన్నీళ్ళ దగ్గర ముందుకు వచ్చే ఆడంగి,” అంది.

సిట్టెమ్మ కూడా కలిసింది.

“చీర ఇస్తే సంతోషపడే మల్లి. గాజులు ఇస్తే కౌగిలించుకునే మల్లి. ఆడకూతురు ఏడిస్తే బాధపడే మల్లి. ఇలాంటి ఆడంగి మా చెల్లి అయితే మాకు గర్వమే.”

అప్పుడు పాట మారింది. ఎగతాళిగా మొదలైనది, ఆడవాళ్ల నోట్లో ఓదార్పు గీతమైంది.

మల్లికి చీర విలువ తెలుసు.
గాజుల శబ్దం గౌరవం తెలుసు.
ఆడదాని కన్నీటి వేడి తెలుసు.
అందుకే సింగమ్మ, సిట్టెమ్మలు ఆమె దగ్గర బతుకు పెట్టుకున్నారు.

చీర విలువ తెలిసినది స్త్రీ మాత్రమే కాదు.
స్త్రీ కన్నీటి విలువ తెలిసినవారెవ్వరైనా ఆమెవారే.

సింగమ్మ, సిట్టెమ్మల దుఃఖం మల్లిని తమ్ముడి నుంచి చెల్లిగా మార్చలేదు. మల్లి హృదయం ముందే చెల్లిదే. ఆ ఇద్దరు అక్కలు దాన్ని గుర్తించారు అంతే.

ఆ రోజు నుంచి ఊర్లో ఎవరైనా అడిగితే—

“మల్లి మీకు ఎవరు?”

సింగమ్మ, సిట్టెమ్మ ఇద్దరూ ఒకే మాట చెప్పేవారు—

“మా బెంగలన్నీ తీర్చిన మా చెల్లి.”

మల్లి నవ్వేది. గాజులు మోగేవి. ఆ శబ్దం ఆ చిన్న వీధిలో కొత్త బంధానికి మంగళధ్వనిలా వినిపించేది.