గజగామిని (Gajagamini)

అధ్యాయం 3 – సమస్యకు పరిష్కారం

రాజమహేంద్రవరం రాజభవనంలో రోజులు మామూలుగానే గడుస్తున్నాయి. కానీ రాజా రవీంద్ర మనసులో మాత్రం ప్రతిరోజూ కొత్త ఆందోళన పెరుగుతోంది. తాను సింహాసనాన్ని రాణి అముక్తకు అప్పగించినప్పటికీ, తన జీవితమంతా నిర్మించిన రాజ్యంపై ఆయన ప్రేమ ఏమాత్రం తగ్గలేదు. ప్రతి ఉదయం విశ్వసనీయ సేవకులు, పదవీ విరమణ చేసిన అధికారులు, గ్రామ పెద్దలు, వ్యాపారులు రాజ్యంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి వార్తలు తీసుకువచ్చేవారు.

ఆ వార్తలు రాజును తీవ్రంగా కలవరపెట్టేవి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అనుభవజ్ఞులైన అధికారులను కేవలం వారు పురుషులు అనే కారణంతో తొలగిస్తున్నారని తెలిసింది. మరికొన్ని చోట్ల కుటుంబాల్లో కలహాలు పెరుగుతున్నాయని సమాచారం వచ్చింది. ఒకప్పుడు శాంతియుతంగా సమస్యలు పరిష్కరించే గ్రామ సభలు ఇప్పుడు వాదోపవాదాలతో నిండిపోయాయి. ప్రజలు కలిసి పని చేయడం మానేసి, ఒకరిపై ఒకరు ఆధిపత్యం చెలాయించాలని ప్రయత్నిస్తున్నారని విన్న రాజు మరింత బాధపడ్డాడు.

గోదావరి నదిని చూస్తూ తన గదిలో గంటల తరబడి ఆలోచనల్లో మునిగిపోయేవాడు. నది మాత్రం ప్రశాంతంగా ప్రవహిస్తోంది. దేవాలయాల్లో గంటలు మోగుతూనే ఉన్నాయి. బజార్లు ప్రజలతో కిటకిటలాడుతున్నాయి. కానీ రాజుకు ఏదో మారిపోయినట్లు అనిపించింది. రాజ్యాన్ని ఒక కుటుంబంలా కట్టిపడేసిన సామరస్యం నెమ్మదిగా కనుమరుగవుతోంది.

తన కూతురు అముక్త చెడ్డ వ్యక్తి కాదని రాజుకు బాగా తెలుసు. అసలు ఆమె ఉద్దేశ్యం మహిళల జీవితాలను మెరుగుపరచడమే. తరతరాలుగా మహిళలు ఎదుర్కొన్న అన్యాయాలను సరిదిద్దాలనే కోరిక ఆమెకు ఉంది. కానీ ఆ కోరికలో ఎక్కడో కోపం, అవిశ్వాసం కలిసిపోయాయని రాజుకు అనిపించింది. అదే అతనిని ఎక్కువగా బాధించింది.

ఒక సాయంత్రం తన ఆలోచనల భారాన్ని భరించలేక రాజా రవీంద్ర తనకు అత్యంత విశ్వాసపాత్రుడైన వ్యక్తిని పిలిపించాడు. అతను తన మాజీ ప్రధానమంత్రి. రాజుతో పాటు అదే రోజున పదవీ విరమణ చేసిన ఆ వృద్ధ మంత్రి దాదాపు ముప్పై సంవత్సరాల పాటు రాజుకు అండగా నిలిచాడు. యుద్ధాలు, కరువులు, ఉత్సవాలు, రాజకీయ సంక్షోభాలు – అన్నింటిలోనూ అతను రాజుకు తోడుగా ఉన్నాడు. అతను కేవలం మంత్రి మాత్రమే కాదు, రాజుకు అత్యంత సన్నిహిత మిత్రుడు కూడా.

మంత్రి రాజభవనానికి వచ్చినప్పుడు రాజా రవీంద్ర అతనిని ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించాడు. ఇద్దరూ రాజ ఉద్యానవనంలోని చెక్కతో చెక్కిన అందమైన మండపంలో కూర్చున్నారు. కొంతసేపు ఇద్దరూ మౌనంగా ఉన్నారు. చివరకు రాజా రవీంద్ర నిశ్శబ్దాన్ని భగ్నం చేస్తూ, “మిత్రమా, నా జీవితంలో మొదటిసారిగా నేను నిస్సహాయంగా ఉన్నాను” అని అన్నాడు.

మంత్రి రాజును శ్రద్ధగా చూశాడు. రాజు కొనసాగిస్తూ, “శత్రువులతో యుద్ధం చేయగలను. కరవును ఎదుర్కోగలను. ఇతర రాజులతో చర్చలు జరపగలను. కానీ నా కూతురు గాయపడిన మనసును ఎలా నయం చేయాలో నాకు తెలియడం లేదు” అని తన బాధను వ్యక్తం చేశాడు.

మంత్రి నిశ్శబ్దంగా విన్నాడు. రాజా రవీంద్ర తన ఆందోళనలన్నీ అతనితో పంచుకున్నాడు. రాజ్యంలో పెరుగుతున్న విభేదాల గురించి చెప్పాడు. ప్రజల ఫిర్యాదుల గురించి వివరించాడు. అముక్త పురుషులపై నమ్మకం కోల్పోయిందని తెలిపాడు.

మంత్రి కొద్దిసేపు ఆలోచించి, “మహారాజా, ఇది కేవలం పాలనా సమస్య కాదు. ఇది మనసుకు సంబంధించిన సమస్య” అని అన్నాడు.

“అది ఎలా?” అని రాజు ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు.

మంత్రి ప్రశాంతంగా, “మనసు గాయపడిన వ్యక్తి ప్రపంచాన్ని కూడా అదే గాయం ద్వారా చూస్తాడు” అని సమాధానమిచ్చాడు.

రాజు నెమ్మదిగా తల ఊపుతూ, “అయితే దీనికి పరిష్కారం ఏమిటి?” అని అడిగాడు.

“నాకు కొంత సమయం ఇవ్వండి మహారాజా. ఒక మార్గం కనిపిస్తున్నట్లు అనిపిస్తోంది” అని మంత్రి చెప్పాడు.

రాజు అంగీకరించాడు. రోజులు గడిచాయి. వారాలు గడిచాయి. మంత్రి ఏం చేస్తున్నాడో రాజుకి కూడా తెలియదు.

ఒకరోజు ఉదయం రాజుకు ఒక ఆహ్వాన పత్రం వచ్చింది. ఒక ప్రత్యేక సాంస్కృతిక కార్యక్రమానికి హాజరు కావాలని మాజీ ప్రధానమంత్రి కోరాడు. ఆసక్తితో రాజు ఆహ్వానం స్వీకరించాడు.

ఆ సాయంత్రం రాజు ఒక అందమైన సభామందిరానికి చేరుకున్నాడు. వందలాది నూనె దీపాలు వెలుగులు విరజిమ్ముతున్నాయి. మల్లెపూల సువాసన గాలిలో తేలుతోంది. వేదికపై సంగీత విద్వాంసులు తమ వాద్యాలతో సిద్ధంగా ఉన్నారు. పండితులు, కళాకారులు, ప్రభువులు, గౌరవనీయులు సభలో కూర్చున్నారు.

కొద్దిసేపటికి కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది. ఒక నర్తకి వేదికపైకి వచ్చింది. సభ మొత్తం నిశ్శబ్దంగా మారింది. ఆమె ప్రసిద్ధ కూచిపూడి నృత్యనాటకం భామాకలాపంలో సత్యభామ పాత్రను పోషిస్తోంది.

ఆమె ప్రతి కదలిక అద్భుతంగా ఉంది. ప్రతి భావం సజీవంగా కనిపించింది. కళ్ల చూపులు, చేతి విన్యాసాలు, నడక, హావభావాలు – అన్నీ ప్రేక్షకులను మంత్రముగ్ధులను చేశాయి. రాజా రవీంద్ర పూర్తిగా ఆ ప్రదర్శనలో మునిగిపోయాడు. దాదాపు రెండు గంటల పాటు ఆశ్చర్యంతో చూస్తూనే ఉన్నాడు. ఆ కళాకారిణి అందం దీపాల వెలుగులో దివ్యంగా కనిపించింది. సత్యభామ స్వయంగా వేదికపైకి దిగివచ్చినట్లుగా అనిపించింది.

రాజు తన బాధలను, రాజకీయాలను, ఆందోళనలను కొంతసేపు మర్చిపోయాడు. చాలా రోజుల తరువాత కళ యొక్క అందాన్ని ఆస్వాదించాడు.

ప్రదర్శన ముగియగానే సభ మొత్తం చప్పట్లతో మార్మోగింది. ప్రేక్షకులంతా లేచి నిలబడ్డారు. రాజు కూడా వారితో కలిసి చప్పట్లు కొట్టాడు. అంత అద్భుతమైన ప్రతిభను చూసి ముగ్ధుడయ్యాడు.

కార్యక్రమం అనంతరం మాజీ ప్రధానమంత్రి రాజు వద్దకు వచ్చి, “మహారాజా, మీకు ఒకరిని పరిచయం చేయాలనుకుంటున్నాను” అని అన్నాడు.

మంత్రి రాజును వెనుకవైపు తీసుకెళ్లాడు. అక్కడ ఆ కళాకారిణి గౌరవంగా నిలబడి ఉంది.

రాజు చిరునవ్వుతో, “నీ ప్రదర్శన అద్భుతం. సత్యభామ పాత్రను ఎంతో గొప్పగా పోషించావు” అని ప్రశంసించాడు.

అప్పుడు ప్రధానమంత్రి చిరునవ్వుతో, “మహారాజా, ఇతను నా కుమారుడు గజానన్” అని చెప్పాడు.

రాజు ఒక్కసారిగా ఆశ్చర్యపోయాడు. “ఏమిటి? నీ కుమారుడా?” అని అడిగాడు.

“అవును మహారాజా” అని మంత్రి నవ్వుతూ తల ఊపాడు.

రాజు మళ్లీ జాగ్రత్తగా చూశాడు. ఇప్పుడు మాత్రమే అతనికి కొన్ని విషయాలు అర్థమయ్యాయి. ఆ కళాకారుడు నిజానికి ఒక యువకుడు. కానీ అతని నటన, హావభావాలు, స్వర మాధుర్యం, పాత్రలో లీనమయ్యే తీరు అంత అద్భుతంగా ఉండటంతో ఎవరూ అతను పురుషుడని గుర్తించలేకపోయారు.

రాజా రవీంద్ర ఆశ్చర్యపోయాడు. గజానన్ వినయంగా నవ్వాడు. అతని మాటలు మృదువుగా ఉన్నాయి. అతని ప్రవర్తనలో అహంకారం లేదు. రాజుకు అతనిపై వెంటనే మంచి అభిప్రాయం ఏర్పడింది.

మరుసటి రోజు రాజు గజానన్‌ను మరియు అతని తండ్రిని రాజభవనానికి ఆహ్వానించాడు. కొన్ని రోజులు వారితో గడిపాడు. గజానన్ గురించి ఎంత తెలుసుకుంటే అంత ఆశ్చర్యపోయాడు. అతను కేవలం నర్తకుడు మాత్రమే కాదు. సాహిత్యం, తత్వశాస్త్రం, చరిత్ర, రాజనీతి అన్నింటిలోనూ పట్టు కలిగినవాడు. ప్రజల మనసులను అర్థం చేసుకునే గుణం అతనికి ఉంది. అతను ముందుగా వింటాడు, తరువాత మాట్లాడతాడు. అదే అతని ప్రత్యేకత.

ఒకరోజు రాజ ఉద్యానవనంలో చర్చలు జరుగుతుండగా ఒక అధికారి ఆందోళనతో వచ్చాడు. ఇద్దరు వ్యాపారుల మధ్య తీవ్రమైన వివాదం తలెత్తింది. అనేక అధికారులు పరిష్కరించలేకపోయారు.

రాజు స్పందించబోతుండగా గజానన్ మాట్లాడేందుకు అనుమతి కోరాడు. రాజు అంగీకరించాడు.

గజానన్ ఇద్దరి మాటలను శ్రద్ధగా విన్నాడు. కొన్ని ప్రశ్నలు మాత్రమే అడిగాడు. తర్వాత అసలు అపార్థం ఎక్కడ జరిగిందో గుర్తించాడు. కొద్ది నిమిషాల్లోనే సమస్య పరిష్కారమైంది. వ్యాపారులు ఆనందంగా వెళ్లిపోయారు.

రాజా రవీంద్ర ఆశ్చర్యంతో గజానన్ వైపు చూసి, “నువ్వు ఇంత త్వరగా సమస్యను ఎలా పరిష్కరించగలిగావు?” అని అడిగాడు.

గజానన్ చిరునవ్వుతో, “మహారాజా, కోపంగా ఉన్నప్పుడు మనుషులు తమను తాము రక్షించుకోవడంపైనే దృష్టి పెడతారు. కానీ ఎలాంటి పక్షపాతం లేకుండా వింటే నిజం తనంతట అదే బయటపడుతుంది” అని సమాధానమిచ్చాడు.

ఆ మాటలు రాజా రవీంద్ర మనసును బలంగా తాకాయి. అతనికి వెంటనే అముక్త గుర్తుకు వచ్చింది. రాజ్యం గుర్తుకు వచ్చింది. స్త్రీ పురుషుల మధ్య పెరుగుతున్న దూరం గుర్తుకు వచ్చింది.

చాలా నెలల తరువాత అతని హృదయంలో ఒక చిన్న ఆశాకిరణం వెలిగింది. బహుశా ఈ యువకుడు తన జీవితంలోకి ఒక కారణంతో వచ్చి ఉండవచ్చు. తాను వెతుకుతున్న పరిష్కారం ఇదే కావచ్చని రాజుకు అనిపించింది.

సాయంత్రపు సూర్యకిరణాలు గోదావరి జలాలపై బంగారు రంగును చల్లుతుండగా, రాజా రవీంద్ర గజానన్ వైపు ఆలోచనగా చూశాడు. ఈ యువ కళాకారుడు రాజమహేంద్రవరం భవిష్యత్తును ఎలా మార్చబోతున్నాడో అప్పటికి అతనికి తెలియదు. కానీ విధి అప్పటికే వారి జీవితాలను ఒకే దారిలో నడిపించడం ప్రారంభించింది. రాణి అముక్త కథ ఇప్పుడు ఒక కొత్త, ఊహించని మలుపులోకి ప్రవేశించబోతోంది.