ఒక రోజు పావని అంజలిని పిలిచింది.
“కావేరి గురించి నీ మనసులో ఏముంది?” అని అడిగింది.
అంజలి ఒక్కసారిగా మౌనంగా అయ్యింది.
“అది… నేను…”
“నిజంగా చెప్పు.”
“ఆమె దగ్గర నాకు భయం తగ్గుతుంది,” అన్నాడు. “నేను ఏ రూపంలో ఉన్నా ఆమె నా చేతులు చూస్తుంది. దుస్తులు కాదు.”
పావని చిరునవ్వు నవ్వింది.
“అది ప్రేమకి దగ్గర మాట.”
“కానీ నేను ఇలా…”
“అది కావేరికి తెలుసు. ఆమె చిన్నపిల్ల కాదు. ఆమె జీవితం కూడా సులభం కాదు. నువ్వు ఆమెను గౌరవిస్తే, ఆమె నిన్ను నీ రూపాలతో కలిసి గౌరవించగలదు.”
కొన్ని రోజుల తర్వాత కావేరి స్వయంగా అంజలితో మాట్లాడింది.
“నేను నిన్ను పెళ్లి చేసుకోవాలనుకుంటే నువ్వు భయపడతావా?”
అంజలి నేల వైపు చూసింది.
“నేను సాధారణ భర్తలా ఉండలేనేమో.”
“సాధారణం అంటే ఏమిటి?” కావేరి అడిగింది. “వేషం చూసి భర్తనని పిలవాలా? లేక బాధ్యత చూసి?”
అంజలి కళ్ళలో నీళ్లు.
“నన్ను ఎవరో కాపాడినందుకే నేను బ్రతికాను. ఇప్పుడు నన్ను ఎవరైనా ఇష్టపడి ఎంచుకుంటారని అనుకోలేదు.”
కావేరి మెల్లగా అతని చేతిపై చేయి పెట్టింది.
“నిన్ను దయతో కాదు. నీ పట్టుదలతో ఇష్టపడ్డాను.”
పావని అంగీకరించింది. ఇద్దరి కుటుంబాలూ మొదట అయోమయానికి గురయ్యాయి. “ఇది ఏ రకమైన కాపురం?” అని కొందరు అడిగారు. “అతను పగలు అంజలి, రాత్రి ఆంజనేయులు అంటున్నారు” అని కొందరు గుసగుసలాడారు.
కాని పావని ఒక మాటతో అందరినీ ఆపింది.
“మీరు ఈ కాపురంలో రూపం వెతుకుతున్నారు. నేను ఇందులో బ్రతుకు చూస్తున్నాను.”
సాధారణంగా, సన్నగా, గుడి దగ్గరే చిన్న పూజతో అంజలి, కావేరి పెళ్లి చేసుకున్నారు. అంజలి ఆ రోజు ఏ దుస్తులు వేసుకుంది అనేది పెద్ద చర్చ అయింది. చివరికి కావేరి చెప్పింది—
“నీకు ఏ దుస్తుల్లో ఈ నిర్ణయం నిజంగా అనిపిస్తుందో అవే వేసుకో.”
అంజలి తెల్లని సాధారణ చీరలో నిలబడింది. మెడలో తాళి కట్టినప్పుడు, ఆమె కళ్లలో భయం కన్నా కృతజ్ఞత ఎక్కువగా ఉంది. కావేరి కళ్లలో స్వీకారం.
పెళ్లి తర్వాత వాళ్లు పెద్దగా మారలేదు. దుకాణం అలాగే. పూలు అలాగే. మాలలు అలాగే. కానీ అంజలి అడుగులో ఇప్పుడు ఒంటరితనం తగ్గింది.
తల్లిదండ్రులు అంజలి దగ్గరే ఉండేవారు. ఉదయం తల్లి మందులు, తండ్రి అల్పాహారం, దుకాణం ఖాతాలు, పూల ఆర్డర్లు—అన్నీ కలిసి ఒక చిన్న కుటుంబ లయ అయ్యాయి.
ఒక రోజు తల్లి అంజలి చేతిని పట్టుకుని అంది—
“నీ వల్ల మేము బతుకుతున్నాం.”
అంజలి నవ్వింది.
“అమ్మా, నేను కూడా మీ వల్లనే బతుకుతున్నాను.”
“నీకు బాధ ఉండదా?” అని తండ్రి అడిగాడు. “ఈ రూపం, ఈ మాటలు, జనాల చూపులు…”
అంజలి కొద్దిసేపు మౌనంగా ఉంది.
“మొదట బాధ. ఇప్పుడు ఈ రూపం నాకు పని ఇచ్చింది. ఆ పనితో మీకు మందులు. కావేరికి జీవితం. నాకు గౌరవం. నేను జన్మతః స్త్రీ కాదు. కానీ ఈ రూపం నా బ్రతుకుదారి అయింది. దాన్ని నేను తక్కువగా చూడలేను.”
ఆ సాయంత్రం పావని దుకాణం ముందు నిలబడి మాలలు వేలాడుతూ చూస్తోంది. అంజలి పక్కన నిలబడింది.
“నువ్వు నన్ను ట్రాక్ నుంచి లాగకపోతే…” అంజలి మాట ఆగిపోయింది.
పావని నవ్వింది.
“అప్పుడు నువ్వు ఒక రైలు కింద కథ ముగించేవాడివి. ఇప్పుడు పూల దుకాణం దగ్గర కథలు మొదలుపెడుతున్నావు.”
“నువ్వు నాకు చీర ఇచ్చావు అనుకున్నాను,” అంది అంజలి.
“నేను నీకు చీర ఇవ్వలేదు. పని ఇచ్చాను. చీర ఆ పనికి తలుపు మాత్రమే.”
అంజలి ఆ మాటను చాలాసేపు ఆలోచించింది.
రాత్రి ఇంటికి వెళ్లి డైరీలో రాసింది—
“నేను మగాడిగా ఓడిపోయి స్త్రీ కాలేదు.
మగాడిగా ఉండాలని సమాజం పెట్టిన పరీక్షల్లో ఓడిపోయాను.
కాని బ్రతుకు నన్ను పూర్తిగా ఓడనివ్వలేదు.
పావని నన్ను మరణం నుంచి లాగింది.
కావేరి నన్ను ఒంటరితనం నుంచి లాగింది.
పూలు నాకు చేతిపని నేర్పాయి.
తల్లిదండ్రుల అవసరం నాకు జీవించే కారణం ఇచ్చింది.
అంజలి నా అసలు జన్మ కాదు.
కానీ అంజలి నా రెండో శ్వాస.”
ఇది ఆంజనేయుల కథ కాదు.
అంజలి కథ మాత్రమే కాదు.
పొట్ట ముందు గర్వం ఎలా వంగుతుందో, పని దొరికితే మనిషి ఎలా మళ్లీ నిలబడతాడో చెప్పే కథ.
ఇక్కడ స్త్రీప్రకృతి పారిపోవడం కాదు.
అది బ్రతుకు తెరువు.
అంజలి పూలు అమ్ముతూ నేర్చుకున్న చివరి సత్యం ఇదే—
రూపం కొన్నిసార్లు తలుపు.
పని దారి.
బాధ్యత ఇల్లు.
ప్రేమ వెలుగు.
ఇది ముగింపు కాదు. ఇద్దరు వనితల దాంపత్యానికి ప్రారంభం.
Discussion (1)
Akka, meeru kadalu rayadam ledu jeevitha sutralu rastunnaru.. Mee Prati kadha oka masterpiece.. Thank you.