ఆడమనసు

ఇద్దరిలో సుమ ఎవరు?” అని అడగాలనిపించింది. కానీ వెంటనే తనను తాను ఆపుకుంది. ఆ ప్రశ్న అవసరం లేదని ఆమెకు అర్థమైంది.ఇంతలోనే రఘు పరిచయం చేశాడు. పక్కన కూర్చున్న రఘురామ్ కళ్లలోని విశ్వాసం, సుమ ముఖంలోని నిశ్చయం, రాగిణి చేతిలోని స్నేహం—ఇవన్నీ కలిసి కూడా జవాబు చెబుతున్నాయి.

“సుమ,” అని చారులత మృదువుగా పిలిచింది.

సుమ వెంటనే తలెత్తింది. “డాక్టర్‌గారూ.”

చారులత నవ్వింది. “నన్ను చారులత ఆంటీ అని పిలువు. లేదా చారు ఆంటీ అని. డాక్టర్ అనే పదం కొన్నిసార్లు గోడలా ఉంటుంది. ఈరోజు మనకు గోడలు అవసరం లేదు.”

సుమ ముఖంలో కొంచెం నెమ్మది వచ్చింది. “సరే ఆంటీ.”

“ముందుగా ఒకటి చెప్పాలి,” అంది చారులత. “నేను నిన్ను పరీక్షించడానికి కూర్చోలేదు. నువ్వు నిజంగా ఎవరో నిరూపించమని అడగడానికి కూడా కాదు. నీ నాన్న నాకు ముందే అన్నీ చెప్పారు. మీ అమ్మ నిన్ను సుమగా స్వీకరించిందని చెప్పారు. నీకు కూడా ఈ జీవితం సహజంగా మారిందని చెప్పారు. రెండేళ్లుగా నువ్వు ఇదే రూపంలో, ఇదే జీవన విధానంలో ఉన్నావని చెప్పారు. ఇవన్నీ చిన్న విషయాలు కావు.”

సుమ ఊపిరి నెమ్మదించింది.

చారులత కొనసాగించింది. “కానీ రాబోయే దారి సులభం కాదు. ఇప్పటివరకు ఇంటి అంగీకారం నీకు కవచం. ఇక బయట సమాజం, కాలేజీ, వైద్య చికిత్స, శరీర మార్పులు, చట్టపరమైన పత్రాలు—ఇవి ఒక్కొక్కటి నీ మనసును పరీక్షిస్తాయి. కాబట్టి ఈరోజు మనం ‘నువ్వెవరు?’ అని అడగం. ‘నువ్వు ఈ దారిలో ఎలా నిలబడాలి?’ అని మాట్లాడుకుందాం.”

రఘురామ్ కళ్లలో సంతృప్తి మెరిసింది. రాగిణి సుమ చెయ్యి కొంచెం బిగించింది.

“మొదటి విషయం,” అంది చారులత. “ఓపిక. శరీర మార్పులు మనసు ఊహించినంత వేగంగా రావు. కొన్ని మార్పులు వస్తాయి. కొన్ని ఆలస్యంగా వస్తాయి. కొన్ని మనం ఆశించినట్టుగా ఉండకపోవచ్చు. ప్రతి రోజు అద్దం ముందు నిలబడి ‘ఈరోజు ఎంత మారాను?’ అని కొలిస్తే మనసు అలసిపోతుంది. మార్పును కొలవకూడదు; దానితో కలిసి నడవాలి.”

సుమ శ్రద్ధగా వింటోంది.

“రెండో విషయం—సమాజపు చూపులు. ఇంట్లో అందరూ నిన్ను అర్థం చేసుకున్నారు. కానీ బయట అందరూ అలాగే ఉండరు. ఎవరో ప్రశ్నిస్తారు. ఎవరో ఆశ్చర్యపడతారు. ఎవరో హాస్యం చేస్తారు. ఎవరో అనవసర చనువు చూపిస్తారు. వాళ్లందరికీ ప్రతి సారి నీ జీవితకథ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. నీ గౌరవానికి నువ్వే కాపలాదారు కావాలి.”

“ఎలా ఆంటీ?” సుమ అడిగింది.

“సరళమైన సమాధానాలు సిద్ధం పెట్టుకో. ‘నేను సుమను.’ ‘ఇది నా కుటుంబానికి తెలిసిన విషయం.’ ‘ఇది వ్యక్తిగత విషయం.’ ‘ఇంక దీనిపై మాట్లాడాలని లేదు.’ ఈ నాలుగు వాక్యాలు చాలా చోట్ల నీకు రక్షణ ఇస్తాయి.”

రాగిణి వెంటనే అంది, “ఆంటీ, నేను కూడా పక్కనే ఉంటాను. ఎవరైనా ఎక్కువ మాట్లాడితే నేను చూసుకుంటాను.”

చారులత నవ్వింది. “అదే మూడో విషయం. తోడు ఉన్నా, తనం కోల్పోవద్దు. రాగిణి నీ స్నేహితురాలు, నీ అండ. కానీ నీ మాటను నువ్వే పలకడం నేర్చుకోవాలి. జీవితమంతా ఎవరో నీకు బదులుగా సమాధానం చెప్పలేరు.”

సుమ తల ఊపింది. “అర్థమైంది.”

“నాలుగో విషయం—జానకమ్మ గారు.” చారులత స్వరం కొంచెం మృదువైంది. “మీ అమ్మ మనసు ఇప్పుడూ చాలా సున్నితమైన స్థితిలో ఉంది. సురేఖ విషయం ఆమెను లోపల కదిలించింది. నువ్వు ఆమెకు బలం. కానీ జాగ్రత్త—నువ్వు నీ జీవితం మొత్తం ఆమెను నిలబెట్టడానికి మాత్రమే జీవించకూడదు. మొదట నువ్వు ఆమె కోసం సుమగా వచ్చి ఉండవచ్చు. కానీ ఇకపై నీ కోసం కూడా సుమగా నిలబడాలి.”

ఆ మాట సుమను లోతుగా తాకింది. ఆమె కళ్లలో నీరు మెదిలింది.

“ఆంటీ, మొదట అమ్మ కోసం మొదలైంది. నిజమే. కానీ ఇప్పుడు…” ఆమె కొంచెం ఆగింది. “ఇప్పుడు నేను మళ్లీ సుమంత్‌గా ఉండలేను. ఆ పేరు వినగానే నాకు దూరంగా ఉన్న ఎవరో గుర్తొస్తారు. నేను సుమగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే నాకు నా ఊపిరి సహజంగా అనిపిస్తుంది.”

చారులత ఆమెను చాలా నిశ్శబ్దంగా చూసింది.

“అదే నాకు వినాల్సిన మాట,” అంది. “ఇది బాధ్యత వల్ల వచ్చిన వేషం అయితే, అది ఒకరోజు అలసిపోతుంది. కానీ ఇది నీ ఊపిరిగా మారి ఉంటే, మనం దాన్ని గౌరవంగా, జాగ్రత్తగా ముందుకు తీసుకెళ్లాలి.”

రఘురామ్ కళ్లలో నీళ్లు వచ్చాయి. అతను వెంటనే తల కొంచెం పక్కకు తిప్పుకున్నాడు.

చారులత అతని వైపు చూసి, “రఘు, నీ పాత్ర కూడా చాలా ముఖ్యమైనది,” అంది. “ఇంటి అంగీకారం అంటే కేవలం ‘సరే’ అనడం కాదు. బయట వ్యవహారాలు, చట్టపరమైన పత్రాలు, కాలేజీ రక్షణ, వైద్యుల సమన్వయం—ఇవి అన్నీ నువ్వు నిశ్శబ్దంగా చూసుకోవాలి. కానీ ఒక జాగ్రత్త. నీ నిర్ణయం సుమపై నీ నీడగా పడకూడదు. ప్రతి దశలో ఆమె సమ్మతి ముందుండాలి.”

“అది నా మాట,” అన్నాడు రఘురామ్. “నేను మార్గం సర్దుతాను. నడవాల్సింది సుమే.”

“బాగా చెప్పారు,” అంది చారులత.

ఆమె రాగిణి వైపు తిరిగింది. “రాగిణి, నీకు కూడా ఒక మాట. నువ్వు సుమకు సహచరి. కానీ ఆమెను ఎప్పుడూ రక్షించాల్సిన బలహీనురాలిగా చూడకు. ఆమె బలహీనురాలు కాదు. ఆమె సున్నితురాలు. సున్నితత్వం బలహీనత కాదు. నువ్వు ఆమె పక్కన నిలబడు; ఆమె ముందు కవచంలా నిలబడి ఆమె కనిపించకుండా చేయొద్దు.”

రాగిణి కొంచెం సిగ్గుపడింది. “సరే ఆంటీ. నేను జాగ్రత్త పడతాను.”

“ఇప్పుడు HRT గురించి కొన్ని మానసిక సూచనలు,” అంది చారులత. “మందులు శరీరాన్ని మాత్రమే కాదు, భావోద్వేగాలను కూడా ప్రభావితం చేయవచ్చు. కొన్నిరోజులు చిరాకు, కొన్నిరోజులు కన్నీళ్లు, కొన్నిరోజులు తెలియని ఉల్లాసం, కొన్నిరోజులు అలసట—ఏమైనా రావచ్చు. వాటిని ‘నేను తప్పుగా మారుతున్నానా?’ అని అనుకోకూడదు. డైరీ రాయాలి. ప్రతి వారం నీ భావాలను గమనించాలి. ఏ మార్పైనా డాక్టర్‌కు చెప్పాలి.”

సుమ వెంటనే అడిగింది. “ఆంటీ, నాకు కోపం ఎక్కువైతే?”

“అదే డైరీలో రాయాలి. కోపం ఎక్కడ వచ్చింది? ఎందుకు వచ్చింది? అది శరీర మార్పా, సమాజపు ఒత్తిడా, పాత భయమా—నెమ్మదిగా అర్థమవుతుంది. మనసు కూడా ఒక వ్రతం లాంటిదే సుమ. ప్రతిరోజూ కొద్దిగా శ్రద్ధ పెట్టాలి.”

ఆ మాట విన్న సుమ ముఖంలో చిన్న నవ్వు వచ్చింది. వ్రతం అనే ఉపమానం ఆమెకు దగ్గరగా అనిపించింది.

“ఇంకో విషయం,” చారులత అంది. “ఇకపై నీ జీవితం రెండు అద్దాల మధ్య నడుస్తుంది. ఒకటి నువ్వు నిన్ను చూసుకునే అద్దం. రెండోది సమాజం నిన్ను చూసే అద్దం. మొదటి అద్దం నిజం చెప్పాలి. రెండో అద్దం తీర్పు చెప్పవచ్చు. మొదటిదాన్ని నమ్మడం నేర్చుకో.”

గదిలో కొద్దిసేపు నిశ్శబ్దం నిలిచింది.

ఆ నిశ్శబ్దంలో సుమ తన చేతులను చూసుకుంది. ఆ చేతులు పూలదండలు కట్టినవి. అమ్మవారికి దీపం వెలిగించినవి. జానకమ్మ కన్నీళ్లు తుడిచినవి. ఇప్పుడు తన జీవిత పత్రంపై కొత్త సంతకం పెట్టబోతున్నవి.

“నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను ఆంటీ,” అంది.

చారులత ఆ మాటను తొందరగా అంగీకరించలేదు. ఆమె కాస్త ముందుకు వాలి అడిగింది.

“సిద్ధంగా ఉన్నావు అంటే భయం లేదని కాదు కదా?”

సుమ మెల్లగా నవ్వింది. “భయం ఉంది. కానీ వెనక్కి వెళ్లాలనిపించట్లేదు.”

“అదే మనోనిబ్బరం,” అంది చారులత. “భయం లేకపోవడం కాదు. భయం ఉన్నా తన సత్యాన్ని వదలకపోవడం.”

తర్వాత ఆమె రఘురామ్‌కు కొన్ని ఫారమ్‌లు ఇచ్చింది. అవసరమైన మనోస్థితి అంచనాలు, ఫాలోఅప్ సెషన్లు, కుటుంబ మద్దతు నోట్స్—all వైద్యపరమైన క్రమంలో పెట్టింది. కానీ ఆ సాయంత్రం ఆ గదిలో జరిగిన అసలు పని ఫారమ్‌లలో లేదు. అది సుమ మనసుకు ఒక ధృవీకరణ.

బయటికి రావడానికి లేచినప్పుడు చారులత సుమను ఒక్కసారి దగ్గరకు పిలిచింది.

“సుమ,” అంది. “నువ్వు చాలా అందంగా ఉన్నావు అనడం సులభం. కానీ నువ్వు నిలబడిన తీరు మరింత అందంగా ఉంది. ఆ నిలబడటాన్ని కాపాడుకో.”

సుమ కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. “ధన్యవాదాలు ఆంటీ.”

రాగిణి బయటకు వచ్చాక మెల్లగా చెప్పింది, “చూశావా? డాక్టర్‌గారు కూడా నీ fan అయ్యారు.”

సుమ నవ్వింది. “నన్ను పరీక్షించలేదు.”

“ఎందుకంటే నీ సమాధానం ముందే నీలో ఉంది.”

కార్‌లో తిరిగి కూర్చున్నాక రఘురామ్ స్టీరింగ్ పట్టుకుని కాసేపు మౌనంగా ఉన్నాడు. తర్వాత వెనక్కి చూసి అన్నాడు—

“సుమా, ఈరోజు నువ్వు నా పిల్లగా కాదు, నీ జీవితానికి యజమానిగా మాట్లాడావు. నాన్నకు అంతకంటే కావాల్సింది లేదు.”

సుమ తండ్రి భుజం మీద చెయ్యి పెట్టింది.

“నాన్నా, నడిచేది నేనే. కానీ ఈ దారిలో మొదటి దీపం మీరు వెలిగించారు.”

కారు నెమ్మదిగా ఇంటి వైపు కదిలింది. బయట సాయంత్రపు వెలుగు క్రమంగా తగ్గుతోంది. కానీ సుమ మనసులో ఆ రోజు ఒక కొత్త వెలుగు మొదలైంది. అది ఒక్కసారిగా దివ్వె మంటలా ఎగిసింది కాదు; వ్రతదీపంలా ప్రశాంతంగా వెలిగింది.